Umro prota Mateja Nenadović

 

Na današnji dan, 29 novembra 1854., umro je srpski diplomata i vojvoda prota Mateja Nenadović, predsednik Praviteljstvujuščeg sovjeta – prve srpske vlade. Sa stricem Jakovom pokrenuo je Prvi srpski ustanak u valjevskoj i šabačkoj nahiji i učestvovao u borbama, a pregovarajući s Turcima i Rusijom uspostavio je prve diplomatske kontakte ustanika sa stranim državama. Njegovi „Memoari“, pored književne vrednosti, predstavljaju dragocen dokument vremena.

Na brdu Kadinjača kod Užica u Drugom svetskom ratu 29 novembra 1941. godine poginuo je Radnički bataljon štiteći glavninu partizanskih snaga. Nemačke jedinice su, uz podršku avijacije, prešle Kadinjaču tek posle pogibije 180 partizana s komandantom Dušanom Jerkovićem. Bio je to kraj Užičke republike, osnovane krajem septembra 1941, prve slobodne teritorije u okupiranoj Evropi.

1943. Na Drugom zasedanju Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije 29 novembra 1943.  u Jajcu, to veće je konstituisano kao vrhovno zakonodavno i izvršno predstavničko telo i ustanovljen je Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije. Doneta je odluka o federativnom uređenju države, a kraljevskoj vladi u izbeglištvu zabranjen je povratak u zemlju. Dve godine kasnije, 29 novembra 1945, Ustavotvorna skupština u Beogradu ukinula je monarhiju, lišavajući dinastiju Karađorđevića svih prava u zemlji i proglasila Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju.

Komisija za arbitražu Mirovne konferencije o Jugoslaviji (Badenterova komisija) objavila je 29 novembra 1991. rezultate međunarodne arbitraže prema kojima se SFR Jugoslavija „nalazi u procesu nestajanja“ i da su sve republike bivše federacije njeni sukcesori.

U Beogradu je u 66. godini 29 novembra 1998 umro Živojin Pavlović, jedan od najznačajnijih srpskih filmskih reditelja i književnika „nove srpske proze“. Njegov film „Dezerter“ (1992), prvo je filmsko delo koje govori o tragediji rata na prostoru bivše SFR Jugoslavije.

Post Author: Olivera Ilic

Ostavi komentar